Wiedza fundamentalna› 1. Wyrażenia regularne›Lekcja 1.5 FUND-05

Regex: grupy przechwytujące i odwołania wsteczne

Po tej lekcji wiesz, jak grupa zapamiętuje dopasowany tekst i jak odwołanie wsteczne wstawia go ponownie do wzorca. Dzięki temu wzorzec znajdzie powtórzenia.

~4 min czytania2 pojęcia1 schemat4 pytaniasprawdzone ze źródłami 3 lis 2026

Źródła (1)

Nowe pojęcia Podwyrażenie subexpression Odwołanie wsteczne back-reference

W jednej minucie

Definicja

Podwyrażenie to fragment wzorca ujęty w nawiasy, do którego dopasowania można się później odwołać.1

Ważne

Nawiasy nie tylko grupują. Tekst, który dopasowały, możesz wstawić dalej we wzorcu jako \1, \2 i tak dalej.

Zapamiętaj

Grupy numerujesz po lewych nawiasach, od lewej do prawej.1

Grupa zapamiętuje dopasowany tekst

W poprzedniej lekcji nawiasy ograniczały zasięg alternatywy. Teraz zapamiętują też, co dopasowały. Sam wzorzec w nawiasach pasuje tak samo jak bez nich.1

Definicja

Odwołanie wsteczne to zapis \n, który dopasowuje ten sam tekst, co n-te podwyrażenie wcześniej we wzorcu.1

$ab$dopasuj i zapamiętaj
\1wstaw to samo
ababcały tekst

printf 'abab\nabba\nab\n' | grep '\(ab\)\1'
# wypisze tylko abab

Wzorzec $ab$\1 znaczy: ab, a zaraz po nim to samo, co dopasowała grupa. Przy stałym tekście wynik jest taki sam jak dla abab. Różnica pojawia się, gdy grupa może pasować do wielu tekstów, jak w kolejnych przykładach.

Numeracja grup

Pierwszy lewy nawias to grupa 1, drugi to grupa 2.1 Odwołanie \2 wstawia więc tekst z drugiej grupy.

Zapis	Wstawia tekst z
`\1`	pierwszego `\(` od lewej
`\2`	drugiego `\(` od lewej

Przykład: $a$$b$\2\1 pasuje do abba.

printf 'abba\nabab\n' | grep -x '\(a\)\(b\)\2\1'
# wypisze abba: a, b, potem 2 = b, potem 1 = a

Dwa takie same fragmenty obok siebie

Odwołanie wsteczne pozwala zapisać coś, czego nie wyraziłyby wcześniejsze operatory: „tekst powtórzony dwa razy”.

Wzorzec ^$.*$\1$ pasuje do tekstów złożonych z dwóch sąsiadujących kopii tego samego fragmentu.1

Tekst	Wynik	Dlaczego
abcabc	pasuje	`abc` dwa razy
aa	pasuje	`a` dwa razy
abcabd	nie pasuje	drugi fragment inny

Wyniki sprawdziliśmy poleceniem grep -x w wersji 3.11.

printf 'to to jest\nto jest\nala la\n' | grep '\([a-z][a-z]*\) \1'
# wypisze: to to jest oraz ala la

Uwaga — fałszywe trafienia

Wzorzec z poprzedniego przykładu łapie też ala la, bo la la jest w środku większego słowa. Nie dopasowuje granic słów.

Gdy grupa powtarza się kilka razy

Powtórzona grupa zapamiętuje tylko ostatnie dopasowanie.1

printf 'abb\naba\n' | grep -x '\([ab]\)*\1'
# wypisze abb

W abb grupa dopasowuje najpierw a, potem b. Ostatnie dopasowanie to b, a \1 wymaga jeszcze jednego b. W aba ostatnia litera jest inna, więc wzorzec nie pasuje.

Częste błędy

Trzy pomyłki zdarzają się najczęściej przy grupach i odwołaniach.

Błąd	Skutek	Poprawka
`\2` przy jednej grupie	grep zgłasza błąd	Sprawdź numerację lewych nawiasów
`(ab)` zamiast `$ab$` w BRE	nawiasy dosłowne	Dodaj ukośniki albo użyj `-E`
odwołanie bez granic słów	fałszywe trafienia	Dodaj kotwice lub ogranicz wzorzec

Kolumna „Poprawka” to nasza rekomendacja, nie cytat ze specyfikacji. Pierwsze dwa wiersze sprawdziliśmy w GNU grep 3.11.

Uwaga — odwołanie do nieistniejącej grupy

Wzorzec jest niepoprawny, gdy przed \n stoi mniej niż n podwyrażeń.1

Pytania sprawdzające

Czym różni się $ab$\1 od abab?

Na tym przykładzie wynik jest ten sam. Ale \1 zawsze powtarza dokładnie ten tekst, który dopasowała grupa, także gdy jej wzorzec może pasować do wielu tekstów.

Do czego pasuje $a$$b$\2\1?

Do tekstu abba: najpierw a i b, potem tekst z grupy 2 (b), na końcu z grupy 1 (a).

Dlaczego ^$.*$\1$ pasuje do abcabc, ale nie do abcabd?

Grupa zapamiętuje abc, a \1 wymaga takiego samego tekstu zaraz potem. W abcabd drugi fragment jest inny.

Co zapamięta grupa powtórzona gwiazdką?

Tylko ostatnie dopasowanie. Odwołanie wsteczne wstawia ten ostatni fragment.

Podsumowanie

Podwyrażenie to fragment wzorca w nawiasach; w BRE zapisujesz je jako $ i $.
Odwołanie wsteczne \n dopasowuje ten sam tekst, co n-te podwyrażenie.
Grupy numeruje się po lewych nawiasach, od lewej do prawej.
Dzięki odwołaniom wzorzec może znaleźć powtórzony fragment.
Powtórzona grupa zapamiętuje tylko ostatnie dopasowanie.
Odwołanie do grupy, której nie ma, jest błędem.

Źródła

Regular Expressions — The Open Group (POSIX.1-2017)sprawdzone 2026-11-03